Beste lezer,

In 2001 beval de Europese Commissie aan om voor bepaalde categorieën van bestuurders een maximaal toegelaten bloedalcoholgehalte van maximaal 0.2 promille in te voeren. Twee van deze categorieën zijn enerzijds onervaren bestuurders (houders van een voorlopig rijbewijs en bestuurders die hun rijbewijs nog geen 2 jaar bezitten) en anderzijds bestuurders van voertuigen met een maximaal toegelaten massa boven de 3.5 ton of voertuigen die meer dan acht passagiers vervoeren. Om na te gaan of ook België deze aanbeveling op korte termijn zou moeten invoeren analyseerde het Observatorium voor de Verkeersveiligheid de momenteel beschikbare kennis.

Op dit ogenblik werd deze aanbeveling opgenomen in de wetgeving van meer dan tien Europese landen. Zoals blijkt uit de onderstaande tabel wordt door de meerderheid van deze landen een bloedalcoholgehalte van maximaal 0.2 promille ingevoerd voor onervaren en/of professionele bestuurders.

Zoals duidelijk blijkt uit de onderstaande grafiek, die het aantal verkeersdoden per 100.000 inwoners van elke leeftijdsgroep voorstelt, zijn jonge autobestuurders sterk oververtegenwoordigd in de ongevallenstatistieken. Ondanks het feit dat ze slechts 18.7 procent van de populatie uitmaken, vertegenwoordigen 18 tot 29 jarigen maar liefst 39.8 procent van de verkeersdoden in 2007.

Uit internationaal onderzoek blijkt dat het ongevalsrisico van onervaren bestuurders uitzonderlijk sterk verhoogd is gedurende de eerste jaren nadat zij hun rijbewijs behaalden. Uit de onderstaande grafiek blijkt dat dit verhoogd risico optreedt bij gelijk welke leeftijd waarop men voor het eerst een rijbewijs behaalde, maar dat dit effect meer uitgesproken is voor bestuurders die tussen hun 17 en 25 jaar hun rijbewijs behaalden.            

Bron: Maycock et al., 1991

Deze problematiek vraagt om maatregelen gericht op het indijken van het ongevalsrisico van onervaren bestuurders. Een van de grootste ongevalsrisico's in het verkeer is rijden onder invloed van alcohol. Zo schat het Europees observatorium voor de verkeersveiligheid dat alhoewel slechts 1% van alle voertuigkilometers onder invloed van alcohol afgelegd wordt, deze toch verantwoordelijk zijn voor 25 procent van alle verkeersdoden. Bovendien blijkt uit zowel experimenteel als epidemiologisch onderzoek dat het ongevalsrisico reeds vanaf één of enkele glazen alcohol stijgt, én - belangrijker nog in deze context - dat het ongevalsrisico van onervaren bestuurders véél sterker stijgt na de consumptie van slechts één of enkele glazen alcohol dan het risico van meer ervaren bestuurders. Zo blijkt uit onderzoek van Keall et al. dat een reductie van het alcoholpromille van 0,5 tot 0,2 voor de 15- tot 19-jarigen het relatieve risico terugbrengt van ongeveer 55 tot ongeveer 25, voor 20 tot 29-jarigen van ongeveer 40 tot rond de 15 en voor 30-plussers van rond de 10 tot ongeveer 2. Het beperken van het alcoholpercentage bij de eerste twee groepen leidt met andere woorden tot een belangrijke daling van hun (nog steeds verhoogde) risico. Bij de 30-plussers gaat het om relatief kleine risico's en is de winst die geboekt kan worden eveneens klein.

Een gevolg van deze complexe relatie tussen bloedalcoholpercentage en verkeersrisico's is dat alhoewel een algemene invoering van een nultolerantie voor rijden onder invloed de risico's in alle leeftijdsgroepen zou kunnen beperken, deze omwille van de inspanningen die zouden moeten geleverd worden om deze limiet voor alle bestuurders te handhaven een negatief baten-kosten saldo zouden opleveren (cf. Mathijssen, 1998). Aangezien het uitsluitend handhaven van deze limiet voor onervaren bestuurders minder inspanningen zou vergen én een hogere reductie van het verkeersrisico zou opleveren, pleit de kosten-baten analyse van het SWOV (ibid) er dan ook voor om deze limiet uitsluitend in te voeren voor onervaren bestuurders. Daarnaast is verder onderzoek aangewezen over de implicaties van het doorvoeren van deze maatregel voor de politiecontroles, en meer bepaald naar de implicaties voor de controlecapaciteit.

De analyse van het Observatorium voor de Verkeersveiligheid wijst erop dat onervaren bestuurders ook in België een sterker verhoogd risico lopen indien zij onder invloed rijden dan meer ervaren bestuurders die onder invloed rijden. Ondanks het feit dat uit de gedragsmetingen van het BIVV blijkt dat bestuurders tussen 18 en 25 jaar maar half zo vaak onder invloed rijden dan 40- tot 54-jarige bestuurders (die wat dat betreft zeker de meest problematische groep blijven), blijken ze zelfs iets vaker als bestuurder in alcoholgerelateerde ongevallen betrokken. Als het risicio (bij rijden onder invloed) bij onervaren en ervaren bestuurders even groot zou zijn, zouden ook bij alcoholgerelateerde ongevallen dubbel zoveel 40- tot 54-jarigen betrokken zijn als 18- tot 25-jarigen. Wat niet het geval is. Uit de analyse blijkt meer bepaald dat een 18- tot 25-jarige autobestuurder een maar liefst acht keer zo hoog risico op een zwaar ongeval loopt indien hij onder invloed rijdt, terwijl het risico van bijvoorbeeld 55-jarige bestuurders slechts anderhalve keer verhoogd.

Op basis van het beschikbare onderzoek komt het Observatorium voor de Verkeersveiligheid dan ook tot de conclusie dat mits aan een aantal bijkomende voorwaarden op het vlak van handhaving en communicatie voldaan wordt, de invoering van een nultolerantie voor onervaren bestuurders elk jaar verschillende verkeersdoden zou kunnen voorkomen. Er moet wel verder worden onderzocht welke invloed de invoering van een verlaagde alcohollimiet voor bepaalde doelgroepen uitoefent op de handhavingscapaciteit in Belgie. Om te vermijden dat onervaren bestuurders zich door dergelijke maatregel gestigmatiseerd zouden voelen dienen deze erop gewezen te worden dat men met behalen van een rijbewijs nog geen volleerd bestuurder is. Uit het onderzoek blijkt overduidelijk dat men vooral in de eerste jaren na het behalen van het rijbewijs grote risico's noemt, en er dan ook alles aan moet doen om dit risico te beperken. Precies daarom dienen onervaren bestuurders zich tot ze meer volleerde bestuurders zijn aan een strikte nultolerantie te houden.