Drugs en medicijnen verhogen de kans op een ernstig verkeersongeval! Ongeacht de effecten (kalmerend, euforisch, bewustzijnsverruimend, enz.), maken drugs het onmogelijk om veilig een voertuig te besturen.

Cannabis
Wanneer je als bestuurder cannabis hebt gebruikt, verlaagt je perceptievermogen zienderogen. Ook je concentratievermogen slinkt, je kan nog slechts aan één aspect aandacht schenken. Logisch nadenken en informatie onthouden gaat moeizamer. Als je veel cannabis hebt gebruikt, kan je zelfs plotse paniekaanvallen of hallucinaties krijgen. Dit is natuurlijk levensgevaarlijk in het verkeer. Je krijgt het moeilijk om de rijbaan te volgen en je bent niet meer waakzaam. Kortom, je rijvaardigheid verzwakt. Autorijden wordt knap lastig, zeker als je ook alcohol hebt gebruikt. In een dergelijke stresssituatie reageer je onder invloed van cannabis ook minder snel op onvoorziene omstandigheden. Sterker nóg, je reageert zelfs verkeerd en gebrekkig. Cannabis tast grondig je automatismen aan.

Heroïne
Ook heroïne verhoogt je reactietijd. Net zoals bij cannabisgebruik vermindert heroïne je concentratievermogen. Je pupillen vernauwen wat je nachtzicht enorm beperkt.

Cocaïne
Aanvankelijk werkt cocaïne stimulerend. Je voelt meer energie en krijgt meer zelfvertrouwen. Deze drug camoufleert echter vermoeidheid: hoewel je het gevoel hebt dat je de wereld aankan, ben je tot minder in staat. Vooral in combinatie met alcohol kan cocaïne roekeloos gedrag veroorzaken. De cocaïne zorgt ervoor dat je je minder dronken voelt. In het verkeer zoek je dan ook meer risico’s op, terwijl je concentratievermogen en je doelgerichte opmerkzaamheid en je inschattingsvermogen afnemen. Na de cocaïneroes volgt er trouwens een depressie die je onverschillig maakt voor gevaren op de baan! Bovendien zijn je ogen na het gebruik van cocaïne gevoeliger aan licht zodat andere voertuigen je snel verblinden.

Amfetamines
Amfetamines (waaronder speed en XTC) verhogen tijdelijk je prestaties. Vermoeidheid blijft uit. Net zoals bij cocaïne leiden designeramfetamines tot een emotionele ontremming waardoor je jezelf overschat. Je krijgt meer zelfvertrouwen en je bent in een euforische stemming. Je neemt meer risico’s in het verkeer en je handelt impulsief en irrationeel. Amfetaminegebruikers zijn dus een moeilijk in te schatten gevaar op de weg. Achteraf ben je enorm vermoeid. Je broodnodige aandacht en concentratie verslappen.

Geneesmiddelen
Ook geneesmiddelen kunnen een impact hebben op het rijgedrag en op de verkeersveiligheid. Lees daarom vooraf goed de bijsluiter! In het geval een arts je een geneesmiddel voorschrijft, moet hij je inlichten over de invloed ervan op je rijgedrag. Zo moet de arts je in principe meedelen dat je sommige geneesmiddelen niet mag innemen wanneer je met de wagen rijdt. Wanneer een politieambtenaar bij een controle vaststelt dat je rijgedrag beïnvloed is, dan zal hij je onderwerpen aan een ademtest (alcoholcontrole) en/of een speekseltest (drugscontrole). Indien de resultaten negatief blijken dan kan de politieambtenaar zich beroepen op artikel 35 van de wegverkeerswet (openbare dronkenschap of soortgelijke staat) en een bloedmonster laten afnemen door een arts.

a. THC als werkzaam bestanddeel van cannabis, hasj, marihuana
b. Amfetamines (speed) en methamfetamine
c. Morfine, heroïne, codeïne
d. Cocaïne, crack, free base

De vorige wet dateert van 1999. Sindsdien zijn er nieuwe technologieën ontwikkeld die de controleprocedure vereenvoudigen en die een even betrouwbaar resultaat geven. De nieuwe procedure met speekseltest is bovendien veel eenvoudiger en minder omslachtig dan de vorige procedure met urinetest. Daardoor kan de politie meer drugscontroles uitvoeren in het verkeer.

De nieuwe procedure (uitgevoerd door een politieambtenaar) bestaat uit drie fasen:

• Checklist (uiterlijke kenmerken)*

• Speekseltesten

• Speekselanalyse**

* Indien je betrokken bent in een verkeersongeval kan de politie onmiddellijk overgaan tot een speekseltest.
**In uitzonderlijke gevallen is er een bloedproef vereist (bijvoorbeeld bij onmogelijkheid om de speekseltest of de speekselanalyse uit te voeren of bij weigering voor de speekseltest of speekselanalyse). Het bloedstaal moet door een arts worden afgenomen.

In een eerste tijd zal een positieve speekseltest altijd gevolgd worden door een bloedproef omdat de toestellen voor het uitvoeren van de speekselanalyse nog niet beschikbaar zijn.

Drugs hebben een negatieve invloed op de rijvaardigheid. Onderzoek toont aan dat je een groter risico hebt om betrokken te raken in een ongeval of om er zelf één te veroorzaken, wanneer je onder invloed rijdt van drugs. In combinatie met bijvoorbeeld alcohol neemt dat risico enorm toe: bij combigebruik is het risico op een ernstig ongeval maar liefst 35 keer zo groot!

Op termijn draait rijden onder invloed van drugs dus slecht uit!

• De politieambtenaar overloopt eerst een gestandaardiseerde checklist. Hij gaat hierbij na of je tekenen vertoont van recent druggebruik. De politieambtenaar bekijkt aandachtig een aantal uiterlijke kenmerken die een indicatie kunnen zijn van recent druggebruik. Op basis van deze checklist oordeelt de politieambtenaar in kwestie of je al dan niet een speekseltest moet ondergaan. Indien je betrokken bent in een verkeersongeval moet de politieambtenaar deze checklist niet overlopen.

• Bij een speekseltest zal de politieambtenaar je een apparaatje overhandigen waarmee je enkele malen over je tong moet wrijven. Deze ‘sneltest’ toont meteen aan óf je drugs hebt gebruikt en welke drugs dit dan zijn.

• Indien de speekseltest aangeeft dat je drugs hebt gebruikt, zal de politie je een ander apparaat geven waarmee je speeksel zal moeten collecteren in je mond. Dit staal wordt opgestuurd naar een erkend laboratorium waar het wordt geanalyseerd.

• Als de politieambtenaar via de checklist vaststelt dat je vermoedelijk drugs hebt gebruikt, maar het onmogelijk blijkt om een speekseltest of speekselanalyse af te nemen*, dan ben je verplicht om een bloedproef te ondergaan. Daartoe roept de politieambtenaar een arts op om het bloedstaal af te nemen.

* Indien er onvoldoende speeksel kan worden afgenomen, indien de persoon in kwestie een speekseltest of een speekselanalyse weigert, of indien er geen speeksel kan worden afgenomen (bijvoorbeeld als er geen apparaat beschikbaar is).

• Iedereen die op een openbare plaats een voertuig (dit geldt ook voor fietsers en rijdieren!) bestuurt of op het punt staat een voertuig of een rijdier te besturen.

• Iedereen die op een openbare plaats een bestuurder in opleiding begeleidt of op het punt staat een bestuurder in opleiding te begeleiden.

• Iedereen die mogelijk een verkeersongeval heeft veroorzaakt, zowel daders als slachtoffers. Ook voetgangers kunnen dus aan een speekseltest worden onderworpen!

Opmerking: Wie "op het punt staat om" zal enkel een checklist en een speekseltest ondergaan. Is deze positief dan zal het rijbewijs voor een periode van 12 uur worden ingetrokken. Er zullen dan geen verdere controles (speekselanalyse of bloedproef) meer worden uitgevoerd.

Door de nieuwe wet vereenvoudigt de procedure om drugsgebruik door bestuurders te controleren. Daardoor zullen er meer bestuurders gecontroleerd worden.

Neen. In de wet op de politie over het wegverkeer wordt bepaald dat de gegevens die verkregen worden uit de speekseltest of eventueel de bloedproef in het kader van een controle op het rijden (of het begeleiden met het oog op scholing) onder invloed van drugs enkel mogen gebruikt worden voor de bestraffing van de overtredingen op het gebruik van drugs in het verkeer.

Je mag helemaal geen drugs gebruiken. In België geldt er een nultolerantie op het gebied van rijden en drugsgebruik.

De kosten van de speekseltest, de speekselanalyse en/of bloedproef draag je zelf als de analyse aantoont dat je daadwerkelijk drugs gebruikt hebt. Indien dit niet het geval is, draagt de Federale Overheidsdienst de kosten.

Als je de speekseltest, speekselanalyse of bloedproef ten onrechte weigert, krijgt je dezelfde straffen opgelegd die voorzien zijn bij een positieve speekselanalyse of bloedanalyse!

Toch is het mogelijk om de speekseltest of –analyse te weigeren als je daar een wettige reden voor hebt. De controlerende politieambtenaar zal dan een arts vorderen die moet oordelen over de wettigheid van je weigering.
De politie zal de beslissing van de arts in het proces-verbaal vermelden. Bij een weigering neemt de arts alsnog een bloedproef af.

Je kunt ook een bloedproef weigeren in aanwezigheid van de arts. Ook hier gelden dezelfde regels: bij een onwettige weigering ben je strafbaar.

Heb je echter een reden om zowel de speekseltest of speekselanalyse als om de bloedproef te weigeren, dan ben je toch 12 uur je rijbewijs kwijt als de gestandaardiseerde checklist recent drugsgebruik aanwijst. De procureur des Konings beslist dan over verdere maatregelen.

Je hoeft de reden voor je weigering enkel mee te delen aan de opgevorderde arts. Als het om een medisch geheim gaat, dan mag de arts je reden niet doorgeven aan de politie.

Bij een gegronde reden voor weigering betaalt de Federale Justitie de tussenkomst van de arts. Als je reden niet wettig is, dan draag je zelf de kosten.

Als de gestandaardiseerde checklist aangeeft dat er mogelijk sprake is van recent drugsgebruik, maar de speekseltest en/of –analyse niet mogelijk is omdat je onvoldoende speeksel produceert, dan wordt er een bloedmonster afgenomen. Je mag dan gedurende 12 uur niet rijden. Voor je je rijbewijs terugkrijgt moet je trouwens een nieuwe speekseltest ondergaan.

De kosten van de (mislukte) speekseltest en of –analyse worden dan ook op jou verhaald als de bloedproef positief uitvalt. Je moet dan bovendien voor de politierechtbank verschijnen.

De procureur des Konings kan ook beslissen om je rijbewijs onmiddellijk in te trekken indien je in staat van dronkenschap verkeert, of in een soortgelijke staat door drugs- of geneesmiddelengebruik.

Je kan een tegenexpertise aanvragen. In dat geval wordt er op jouw kosten door het labo een nieuwe analyse verricht op het initieel afgenomen speekselstaal of bloedmonster. Die tweede analyse vindt dan plaats in hetzelfde labo waar de eerste analyse werd uitgevoerd of in een ander erkend labo. De tweede analyse kan, op jouw verzoek, onder toezicht van een technisch raadsman gebeuren.

Je rijbewijs kan worden ingehouden voor een periode van 12 uur. De politieambtenaar die de overtreding vaststelt heeft de plicht om het rijbewijs ter plaatse af te nemen.

Als je geen rijbewijs kan voorleggen, zal je voertuig op jouw kosten en onder jouw verantwoordelijkheid worden geïmmobiliseerd.

De procureur des Konings kan het rijbewijs onmiddellijk intrekken voor een periode van maximaal 15 dagen. Deze periode kan tweemaal verlengd worden met drie maanden.

Rijden onder invloed van drugs wordt altijd vervolgd voor de politierechtbank. Een onmiddellijke inning wordt hier nooit toegepast en een minnelijke schikking wordt hier normaal niet toegepast:

De straffen die de politierechter kan opleggen zijn:

• Bij een eerste overtreding:

• een geldboete van minimum €1.100 tot maximum €11.000

• mogelijk verval van het recht tot sturen van minimum 8 dagen tot maximum 5 jaar

• als je minder dan twee jaar voordien je rijbewijs B hebt behaald, dan krijg je altijd een verval van het recht tot sturen opgelegd en zal je moeten slagen in een nieuw theoretisch en/of praktisch examen voordat je je rijbewijs terugkrijgt.

• Bij herhaling binnen de drie jaar:

• mogelijke gevangenisstraf van minimum 1 maand tot maximum 2 jaar

• geldboete van minimum €2.200 tot maximum €27.500

• beiden of één van de twee bovenstaande straffen worden opgelegd

• een verval van het recht tot sturen voor minimum 3 maanden tot maximum 5 jaar of voorgoed.

• Bij een nieuwe herhaling binnen de drie jaar na de tweede veroordeling:

• verdubbeling van de gevangenisstraffen en de geldboetes vermeld bij de eerste herhaling.

De politie houdt je rijbewijs ter plaatse in voor een periode van 12 uur. Tijdens deze periode mag je dus geen voertuig (zelfs geen fiets of bestuurders van rijdieren) besturen. Na een nieuwe, negatieve test krijg je je rijbewijs terug. Blijkt de test opnieuw positief, of weiger je deze, dan volgt meteen een nieuwe inhouding van je rijbewijs voor 12 uur.

Bovendien kan de procureur des Konings je rijbewijs onmiddellijk voor 15 dagen intrekken. De politie maakt je rijbewijs dan over aan de griffie van het politieparket. De procureur kan de intrekking ten hoogste twee keer met drie maanden verlengen. In totaal kan het rijbewijs dus voor 6 maanden en 15 dagen worden ingetrokken. Dit is echter nog geen straf, wel een beveiligingsmaatregel.

Na de onmiddellijke intrekking van het rijbewijs door de procureur des Konings zal je doorgaans nog voor de politierechter moeten verschijnen voor je eigenlijke straf.

Naast een geldboete en gevangenisstraf (bij herhaling), kan de rechter ook een verval van het recht tot sturen uitspreken.

• Voor een eerste overtreding gaat het om 8 dagen tot 5 jaar.

• In het geval van herhaling binnen de drie jaar: 3 maanden tot 5 jaar en zelfs levenslang.

• Bovendien kan de rechter de teruggave van je rijbewijs koppelen aan het slagen voor één of meerdere examens of onderzoeken (een theoretisch en een praktisch examen en een geneeskundig en psychologisch onderzoek).

• De rechter is verplicht een verval van het recht tot sturen uit te spreken en de teruggave van je rijbewijs te koppelen aan het slagen voor een nieuw theoretisch en/of praktisch rijexamen als je minder dan twee jaar houder bent van je rijbewijs B.
  
  

Het ingehouden rijbewijs wordt na minstens 12 uur slechts teruggegeven na het afleggen van een nieuwe, negatieve speekseltest. Is die test positief of weiger je dan wordt het rijbewijs terug ingehouden voor 12 uur. Je krijgt het rijbewijs dus pas terug na het afleggen van een negatieve speekseltest. In het geval van inhouden van het rijbewijs moet je het rijbewijs terughalen bij de politiedienst die het heeft ingehouden.

Maar wanneer het rijbewijs onmiddellijk werd ingetrokken door de procureur des Konings (dit zal bijna altijd het geval zijn) moet je het rijbewijs afhalen op de plaats die de politie jou meedeelt. Wanneer de politierechter een verval van het recht tot sturen heeft uitgesproken, moet je het rijbewijs na het rijverbod afhalen op de griffie van de politierechtbank.

De politie en het parket volgen een eenvormig vaststellings-, opsporings- en vervolgingsbeleid dat wordt voorgeschreven in een omzendbrief van de Minister van Binnenlandse Zaken, de Minister van Justitie en het College van Procureurs-generaal. Wat de bestraffing betreft beslist de politierechter autonoom binnen de grenzen die de wet voorziet.

Als de politie vaststelt of vermoedt dat je een drugsprobleem hebt, dan kan ze dit in het proces-verbaal vermelden. Herhaaldelijke vaststellingen van rijden onder invloed van drugs geven ook een indicatie dat je een drugsprobleem hebt.

Ook de politierechter kan vaststellen dat je mogelijk een drugsprobleem hebt. Een gelegenheidsgebruiker zal de straffen krijgen die voorzien zijn in de wet en in principe is daarmee de vervolging afgelopen. Een gewoontegebruiker zal eerder geconfronteerd worden met de bijkomende veiligheidsmaatregelen die voorzien zijn in de wet, namelijk het verlengen van de onmiddellijke intrekking van het rijbewijs (twee keer voor drie maanden mogelijk) wat het parket de mogelijkheid geeft om de betrokkene uit het verkeer te houden tot zijn verschijning voor de politierechter. Wanneer de politierechter oordeelt dat er mogelijk een probleem van gewoontegebruik is kan hij bij het bepalen van de straf het terugverkrijgen van het rijbewijs laten afhangen van een medisch of een psychologisch onderzoek. Het resultaat van deze onderzoeken zal dan bepalend zijn voor het al dan niet teruggeven van het rijbewijs na de strafperiode.

De politie controleert geen passagiers op het gebruik van drugs. Indien er een vermoeden is dat een passagier een ongeval heeft veroorzaakt door de bestuurder te hinderen kan hij echter wel gecontroleerd worden op het gebruik van drugs. Daarnaast kan de politie je natuurlijk altijd controleren op een ander misdrijf als ze hier een vermoeden van heeft, ook al ben je passagier. Wanneer een bestuurder betrapt wordt op rijden onder invloed en een passagier wil het stuur overnemen, dan kan de politie deze persoon wel onderwerpen aan een checklist en een speekseltest. Is deze positief dan kan er een beveiligingsmaatregel worden opgelegd die er in bestaat dat het rijbewijs van de betrokkene voor 12 uur wordt ingehouden. Er zijn dan echter geen strafrechtelijke gevolgen.

Je mag geen drugs vervoeren of bezitten!

Ben je minderjarig? Als je betrapt wordt op drugsbezit stelt de politie een proces-verbaal op en wordt er een jeugdrechter ingeschakeld.

Ben je meerderjarig? Als je betrapt wordt op het bezit van minder dan drie gram cannabis (of één plantje) stelt de politie een vereenvoudigd proces-verbaal op. Heb je echter meer dan drie gram cannabis of een andere drug op zak, dan maakt de politie een proces-verbaal op en de drug wordt in beslag genomen. Het parket beslist dan over het gevolg dat aan de vaststelling wordt gegeven.

De opspoorbaarheid van drugs in het speeksel hangt af van verschillende factoren:

• Hoe lang gebruik je al?

• Welke drugs en hoeveel heb je de afgelopen tijd gebruikt?

• Wat is je vetpercentage?

• Wat is je geslacht?
  
  

Verschillende bronnen geven aan dat:

• THC (cannabis, hasj, marihuana) maximum 14 uur na gebruik op te sporen is (onafhankelijk van de gebruikte hoeveelheid).

• amfetamines en speed 10 minuten (bij uiterst gering gebruik) tot 3 dagen (bij belangrijk gebruik en indien je een hoog vetpercentage hebt) op te sporen is.

• cocaïne en crack opspoorbaar zijn tot 24 of tot 72 uur na het laatste gebruik.

• methamfetamine naargelang de bron 10 minuten tot 3 dagen, of 72uur.opspoorbaar blijft.

• opiaten, morfine en heroïne enkele dagen na gebruik nog opspoorbaar zijn.

Je voertuig wordt ter plaatse veilig geparkeerd. Blijkt dit niet mogelijk, dan wordt je voertuig getakeld naar een veilige plaats. Je staat dan bovendien zelf in voor de kosten van de takeling.

Een andere persoon met een geldig rijbewijs op zak mag ook met je voertuig verder rijden. Natuurlijk kan de politie ook deze persoon controleren op het gebruik van drugs of alcohol.

Als je je rijbewijs niet wil afgeven of als je er geen hebt, dan wordt je voertuig geïmmobiliseerd (bijvoorbeeld met een wielklem) of wordt het getakeld naar een verzekerde en beveiligde plaats. De kosten die hieraan verbonden zijn moet je zelf betalen.

De speekseltest is een sneltest, het resultaat is dus snel zichtbaar. Afhankelijk van de hoeveelheid drugs die gebruikt werd, kan dit verschillen, maar na maximum 12 minuten is het resultaat definitief.

Ja, het testtoestel toont of er cannabis (THC, marihuana, hasj), amfetamines (ecstasy, methamfetamines), cocaïne of crack, of opiaten (heroïne, morfine) gebruikt werden.

Passief meeroken kan een risico betekenen. Je kan er een verhoogde THC-concentratie van krijgen in het speeksel, hoewel dit zelden wordt opgespoord. Het hangt er uiteraard van af hoelang je passief meerookt en hoeveel er wordt gerookt in de ruimte waar ook jij aanwezig bent.

De politie kan bestuurders van alle leeftijden controleren op rijden onder invloed van drugs. Soms voert de politie echter gerichte controles op plaatsen en tijdstippen die gekend staan als mogelijk gevaarlijk voor drugsgebruik. Vaak gaat het hierbij om uitgaansgelegenheden voor jongeren. Bij verkeersongevallen controleert de politie alle betrokkenen op alcohol- en drugsgebruik, ongeacht hun leeftijd.

Neen. Bij een alcoholtest dient het kwartiertje wachten om te vermijden dat aanwezige mondalcohol een te hoge alcoholwaarde zou aangeven. Omdat er voor drugsgebruik een nultolerantie geldt, mag je sowieso niet rijden onder invloed van drugs. Er is dus geen wachttijd voorzien voor drugstests.

Voor drugs geldt een nultolerantie. Je mag dus niet rijden onder invloed van drugs. Per drug zijn er wel enkele limietwaarden bepaald omdat resultaten onder deze waarden geen wetenschappelijke zekerheid geven:

THC (cannabis, hasj, marihuana, hennep)	10 ng/ml
Amfetamines, speed	25 ng/ml
MDMA (XTC)	25 ng/ml
Morfine,heroïne, codeïne	5 ng/ml
Cocaïne, crack, free base	10 ng/ml

Uiteraard. Na het eten van een zekere hoeveelheid spacecake zal de drugstest positief zijn.

Neen. De drug blijft opspoorbaar welk middel er ook gebruikt wordt.

Bij alle geneesmiddelen is steeds een bijsluiter gevoegd waarop vermeld staat of het gebruik van het geneesmiddel aanleiding kan geven tot verminderd rijvermogen. Wanneer het geneesmiddel codeïne of morfine bevat zal er steeds gewaarschuwd worden dat het gebruik van het geneesmiddel het rijvermogen aantast.

De controle op druggebruik door bestuurders bestaat uit meerdere testen. In een eerste fase zal de politieambtenaar een gestandaardiseerde checklist overlopen, wat betekent dat hij zal nagaan of er uiterlijke tekens zijn die wijzen op druggebruik (ogen, gezicht, gedrag, gemoedstoestand, taal, gang of andere). De politieambtenaar moet minstens drie tekenen verdeeld over minstens twee rubrieken vaststellen vooraleer er wordt verder gegaan met de controle. Het resultaat van deze checklist is een eerste aanwijzing of er al dan niet sprake kan zijn van recent druggebruik.

Bij gebruik van geneesmiddelen op basis van codeïne of morfine, waar slechts een geringe dosis van deze stoffen in aanwezig is, zal het resultaat van de checklist meestal negatief zijn en zal er bijgevolg niet meer verder worden gecontroleerd.

Het is echter mogelijk dat het gebruik van bepaalde geneesmiddelen (zoals bijvoorbeeld bepaalde hoestsiropen) een zodanige invloed hebben op de persoon dat de checklist wel positief kan zijn. De kans dat de daaropvolgende speekseltest een positief resultaat geeft is dan groot.

Om onaangename verrassingen uit te sluiten is het dus raadzaam om de bijsluiter van de geneesmiddelen die men neemt te lezen en de raadgevingen die er in vermeld staan op te volgen.